Een aantal personen nauw verbonden met academische en/of
wetenschappelijke onderzoekscentra en die een gezamenlijke belangstelling
koesteren voor Franstaligen in Vlaanderen, beslisten vanaf het voorjaar 2007
zich rond deze thematiek te verenigen. Zij stelden zich tot doel in de toekomst
de Franstaligheid in Vlaanderen uit het relatief wetenschappelijk stilzwijgen te
halen.
Na een jaar van informele rondetafelgesprekken waar vurig
gedebatteerd werd over de naam, de opdracht en de structuur van onze vereniging
werd het Centre d’étude des francophones en Flandre-Studiecentrum
Franstaligen in Vlaanderen (CEFF-SFV) uiteindelijk een onafhankelijke v.z.w.
De statuten werden in februari 2008 neergelegd.
De stichters van het centrum, die vandaag ook deel uitmaken
van de Raad van bestuur zijn : Bambi Ceuppens, Paul Dirkx, Eric Laureys,
Céline Préaux, Emmanuel Van de Putte, Guy Vande Putte en Sophie
Wittemans.
2.
Vrijdag 24 oktober 2008 : eerste bijeenkomst van het wetenschappelijk comité en persconferentie
Op 24 oktober a.s. zullen de leden van het wetenschappelijk
comité van het CEFF-SFV voor het eerst samenkomen.
Dit comité is samengesteld uit onafhankelijke onderzoekers
en uit vertegenwoordigers van universiteiten en onderzoekscentra: Jan Baetens
(KULeuven), Christian Berg (UA), Marc Quaghebeur (Archives et Musée de la
Littérature, Bruxelles), Geert De Baere (UA), Frank Seberechts (Archief, Documentatie en
Onderzoekscentrum voor het Vlaams-nationalisme), Jacques Caron (Syddansk
Universitet Odense, Denemarken), Dave Sinardet (UA/FUSL), Roel De Groof
(Brussels Informatie-, Documentatie- en Onderzoekscentrum, VUB), Herman Van
Goethem (UA), Matthijs De Ridder (UA), Piet Van de Craen (VUB), Henri-Floris
Jespers (Fondation Ça Ira), Yannick Vanderborght (FUSL/UCL), Chantal Kesteloot
(Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij), Astrid von
Busekist (Sciences Po, Paris), Nathalie Kremer (KULeuven), Christophe Verbruggen
(UGent), Anne Morelli (ULB) en Hans Vandevoorde (UGent). De volgende leden van
de raad van bestuur zullen deze groep vervoegen, nl. Bambi Ceuppens, Paul Dirkx,
Eric Laureys, Céline Préaux en Guy Vande Putte.
Het wetenschappelijk comité zal zich uitsluitend over wetenschappelijke
aangelegenheden buigen en diverse projecten steunen en begeleiden in het kader van
zijn opdracht.
Na de eerste bijenkomst van het wetenschappelijk comité zal een
persconferentie plaatsvinden.
3.
Het CEFF-SFV op het VIIIe congres van de « Association des Cercles francophones d’Histoire et d’Archéologie de Belgique »
In Namen vond van 28 tot en met 31 augustus j.l. het VIIIe
congres van l’ « Association des Cercles francophones d’Histoire
et d’Archéologie de Belgique » plaats. Eric Laureys en Emmanuel Van de
Putte namen eraan deel met een voordracht over het ontstaan van het CEFF-SFV.
Hieronder vindt U een korte samenvatting van hun referaat :
De belangstelling voor de studie van
minderheden in academische middens is slechts van recente datum. En meer in het
bijzonder in België dat terzake wat achteroploopt, is de interesse voor dit
onderzoeksthema pas in de laatste decennia van de XXste eeuw aan de orde gekomen
ten gevolge van de politisering van het immigratiedossier. Aan de Vlaamse
aanwezigheid in Wallonië werd onlangs een grondige studie gewijd door Yves
Quairiaux getiteld « L’image du flamand en Wallonie (1830-1914) :
essai d’analyse sociale et politique » (Editions Labor, 2006). Hetzelfde
kan niet gezegd worden over de studie van de Franstalige aanwezigheid in
Vlaanderen, wat een onontgonnen onderzoeksonderwerp blijft, zo stellen Eric
Laureys en Emmanuel Van de Putte, initiatiefnemers van het CEFF-SFV.
Er ontbreken geen studies over de
hervorming van de Belgische staat, over de daaruit voortvloeiende communautaire
spanningen, de verfransing en vervolgens de vernederlandsing van Vlaanderen of
over de Franstalige literatuur in Vlaanderen. Wel blijkt er een grote leemte te
bestaan in het veld van de minderhedenstudies in België m.n. die over de
Franstaligen in het Vlaams Gewest vanuit een sociologisch en linguïstisch
oogpunt. Een leemte die wellicht te verklaren is door de vrees voor politieke controverse
die dergelijke studies zouden kunnen uitlokken.
Een deel van deze minderheid maakte
ooit de culturele, socio-politieke en economische elite van Vlaanderen uit. Het
wegblijven van deze groep uit de Vlaamse historiografie heeft echter tot gevolg
dat een verkeerd beeld geschapen wordt van de socioculturele samenstelling van
de Vlaamse maatschappij.
Zoals de opdracht van het CEFF-SFV
stelt, zou het samenvallen van verschillende factoren dit hiaat in het onderzoek
kunnen verklaren : het niet-erkennen van Franstalige mederburgers door de
Vlaamse overheid; het feit dat de Franstaligen als groep op geen enkel ogenblik
tot een bepaalde sociaal-politieke zuil behoord hebben; het zich neerleggen bij
het intellectueel denkpatroon dat bewust of onbewust door de institutionele
logica is geïnspireerd en aanleiding heeft gegeven tot het Belgisch federaal
model.
De samenleving en in haar kielzog ook
de onderzoekers, hebben slechts aandacht voor probleemminderheden. Franstaligen
in Vlaanderen beantwoorden doorgaans echter niet aan dit profiel. Meestal
stellen zij zich op als "migranten uit eigen land", beperken zij het
gebruik van het Frans tot de huiskamer en vermijden zij zich te profileren als
een onderscheiden sociolinguistische groep.
Het CEFF-SFV wil deze leemte als
onafhankelijke v.z.w. opvullen en stelt zich tot doel het wetenschappelijk
onderzoek naar Franstaligen (in al hun taalkundige diversiteit) te bestuderen
binnen de grenzen van het huidige Vlaams Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk
Gewest door de eeuwen heen tot op heden. Het studiecentrum wenst zich neutraal
op te stellen zowel op politiek als taalkundig vlak. Zijn leden wensen
multidisciplinair onderzoek aan te moedigen, uit te voeren of te omkaderen. Zij
nodigen dan ook alle op dat gebied actieve onderzoekers uit contact op te nemen
met het CEFF-SFV met het oog op het uitbouwen van samenwerkingsverbanden.
4. Tentoonstelling : De literaire Werf - Twee eeuwen
Franstalige literatuur van België
Naar aanleiding van hun 50e verjaardag organiseren de
"Archives et Musée de la Littérature" een tentoonstelling die twee
eeuwen Franstalige literatuur in België in de schijnwerpers plaatst. Een aantal
Franstalige schrijvers, die in Vlaanderen werkzaam waren of nog steeds zijn,
komen natuurlijk ook aan bod, zoals Suzanne Lilar, Guy Vaes e.a.
Marc Quaghebeur, die deel uitmaakt van het Wetenschappelijk Comité van
CEFF-SFV is commissaris van de tentoonstelling. Een online-catalogus is
beschikbaar.
Info : 24 september > 23 december 2008 : Koninklijke
Bibliotheek van België l Gutenberg ingang (Tuin van de Kunstberg) l 1000
Brussel l 02 519 55 79. Website.
5.
FrancoFonie, semestrieel periodiek van het CEFF-SFV
FrancoFonie is de tweejaarlijkse periodiek van het SFV–CEFF.
Elk nummer bevat een wetenschappelijk dossier dat dieper ingaat op een
bepaald (historisch, sociologisch, taalkundig, enz.) aspect van de problematiek
rond Franstaligen in Vlaanderen. Op het programma staan ook een interview
met een personaliteit en een aantal vaste rubrieken die de recente
ontwikkelingen binnen ons onderzoeksdomein weerspiegelen (recensies, archieven,
congressen, enz.).
Het eerste nummer, dat tijdens het eerste trimester van 2009 zal verschijnen,
heeft als titel « Een taboe doorbroken? – La fin d’un tabou? » en is
gewijd aan het opstarten van het SFV–CEFF en aan zijn wetenschappelijke
doelstellingen. Het tweede nummer zal de situatie van de Franstaligen in het
hedendaagse Vlaanderen onder de loepe nemen.
FrancoFonie : een publicatie waarmee het SFV–CEFF op een
groeiende wetenschappelijke vraag wil helpen ingaan.
Het CEFF-SFV dankt haar bestaan voor het ogenblik uitsluitend
aan zelffinanciering. Daar het centrum geconfronteerd wordt met werkingskosten
en in de nabije toekomst wetenschappelijk onderzoek zou willen financieren,
stelt zich de vraag naar mecenaat en partnershap.
De leden van het CEFF-SFV danken alvast elke belanghebbende, bedrijf of
onderzoekscentrum die het wetenschappelijk initiatief van het Studiencentrum
Franstaligen in Vlaanderen zouden willen ondersteunen met een financiële
bijdrage : 363-0391020-53 (IBAN: BE53 3630 3910 2053 - BIC: BBRUBEBB).
Het CEFF-SFV is uiteraard bereid om elk voorstel van ‘competentiemecenaat’
te bestuderen.
